أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
33
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
كار كنند ايشان فاضلترين اهل ايماناند آنگه برخواند : الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ ؛ اولئك اخوانى حقّا ، ايشان برادران منند براستى ، گفتند : يا رسول اللّه ما برادران تو نهايم ؟ - گفت : انتم اصحابى و هم اخوانى ؛ شما يارانيد و ايشان برادرانند . [ وَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ ] و نماز بپاى دارند ؛ و بدان مداومت كنند ؛ و به هيچ وجه در نماز خلل نكنند ؛ اركان نماز و حدود و شرائط آن را مراعات كنند ، و « صلاة » را گفتهاند كه از « صلا » گرفتهاند و آن آتش باشد چنان كه گويند : صلّيت العصا اذا قوّمتها بالصلا يعنى بايد كه نماز كن متأنّى باشد ؛ و حدود و اركان او نگاه دارد ؛ و شرائط آن ظاهرا و باطنا بجاى آرد ؛ چنان كه آن كس كه چوب بر آتش راست كند اگر تأنّى نكند و پيش از وقت بجنباند بشكند و اگر بسيارش بر آتش رها كند بسوزد ، همچنين بر وفق آنچه شرع فرموده است ميبايد تا نماز او عبادت باشد ، و مراد به « صلاة » در آيت نماز پنجگانه است يعنى اين پنج نماز معلوم كه مشهور و معهود است . [ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ ] و از آنچه ما ايشان را روزى داديم نفقه ميكنند و در راه خداى صرف ميكنند و حقوق خداى از آن بيرون ميكنند ، « روزى » آنست كه كسى را بود كه بدان منتفع شود و كس را نباشد كه او را از آن منع كند ، و حرام را روزى نگويند بدليل اين آيت ، زيرا كه هر چه خداى دهد حرام نباشد از آنكه حرام ممنوع باشد از اينجا آن را محظور گويند ، ديگر آنكه مورد آيت مورد مدح است و بر اتّفاق حرام را مدح نبود ، عبد الله عباس گويد كه : مراد به اين نفقه زكات است از براى آنكه با